Ιαν Μπρέμερ, πρόεδρος και ιδρυτής του Eurasia Group
Καθώς το «μνημόνιο συνεννόησης» των 14 σημείων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν έχει αφήσει τα δύσκολα ζητήματα ανοιχτά, η ανάλυση του νέου status quo στην περιοχή από τον Ιαν Μπρέμερ, πρόεδρο και ιδρυτή του Eurasia Group, δίνει μια εικόνα για το τι πρέπει να αναμένουμε την επόμενη ημέρα.
Μπορεί και οι δύο πλευρές παρουσιάζουν τη συμφωνία ως νίκη, όπως σημειώνει, όμως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν επέζησε. Το ίδιο και οι βαλλιστικοί πύραυλοί, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και οι αντιπρόσωποί του στο Ιράκ, τον Λίβανο και την Υεμένη, ενώ το καθεστώς παραμένει στην εξουσία στρατηγικά ισχυρότερο και αναμένει να αποκομίσει έσοδα από τη διέλευση των Στενών που ήταν ανοιχτά πριν από τον πόλεμο. Η διαρκής κληρονομιά του πολέμου όμως έχει να κάνει λιγότερο με το Ιράν και περισσότερο με τη θέση των ΗΠΑ στην περιοχή, καθώς το συμπέρασμα στις πρωτεύουσες του Κόλπου είναι πως μια αμερικανική εγγύηση ασφάλειας αποτελεί τώρα ερωτηματικό.
Οι δυνάμεις
Καθώς ο εγγυητής αρχίζει να ταλαντεύεται, οι δυνάμεις της περιοχής χωρίζονται σε στρατόπεδα. Από τη μία πλευρά, ένας αβρααμικός συνασπισμός με έδρα το Ισραήλ και τα ΗΑΕ, στενά συνδεδεμένος με την Ουάσιγκτον, προσελκύοντας περιστασιακά την Ελλάδα και την Ινδία σε θέματα άμυνας, ενέργειας και εμπορίου. Από την άλλη, ένας ισλαμικός συνασπισμός που χτίστηκε γύρω από τις σουνιτικές δυνάμεις – Τουρκία, Σαουδική Αραβία, Πακιστάν και ολοένα και περισσότερο την Αίγυπτο –, οι οποίες εξακολουθούν να βασίζονται στην Ουάσιγκτον για την ασφάλεια, αλλά έχουν αποφασίσει ότι η εξάρτηση είναι πλέον ένα βάρος που αξίζει να αντιμετωπίσουν.
Η διάγνωση
Οπως παρατηρεί ο Ιαν Μπρέμερ, η περιοχή ολισθαίνει σε έναν κόσμο «G-Zero», όπου καμία μεμονωμένη δύναμη ή ομάδα δυνάμεων δεν είναι ταυτόχρονα πρόθυμη και ικανή να διατηρήσει την τάξη. Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να είναι ο ισχυρότερος στρατιωτικός παράγοντας στη Μέση Ανατολή, αλλά οι εταίροι τους δεν την εμπιστεύονται πλέον, ενώ σε αυτό το κατακερματισμένο τοπίο εισέρχεται η Κίνα, που αποκτά μεγαλύτερη επιρροή μέσω εμπορικής και διπλωματικής διαμεσολάβησης από ό,τι μέσω αεροπλανοφόρων.
Παράλληλα, η Ευρώπη οικοδομεί μια στρατηγική αυτονομία και αγοράζει λιγότερα αμερικανικά όπλα. Η Λατινική Αμερική εμβαθύνει τους εμπορικούς δεσμούς εντός της περιοχής και με την ΕΕ παρά με την Ουάσιγκτον. Η διάγνωση είναι η ίδια σε κάθε ήπειρο – η αμερικανική αξιοπιστία δεν μπορεί πλέον να θεωρηθεί δεδομένη και η μείωση της εξάρτησης από τις ΗΠΑ έχει περάσει από την πολυτέλεια στην αναγκαιότητα. Το Πεκίνο δεν χρειάζεται να αναλάβει τα βάρη της αντικατάστασης της Ουάσιγκτον για να κερδίσει από αυτό – απλώς πρέπει να είναι εκεί όταν οι ΗΠΑ δεν θα είναι. Ο πόλεμος του Τραμπ στο Ιράν υποτίθεται ότι θα πρόβαλε την αμερικανική ισχύ. Πρόβαλε το αντίθετο, οδηγώντας τη Μέση Ανατολή οριστικά στην εποχή «G-Zero». Ο υπόλοιπος κόσμος θα ακολουθήσει.