Η.Α.Ε. : Οι προοπτικές του κλάδου της Ενέργειας

Διαμορφώνουν ένα ενεργειακό μοντέλο που συνδυάζει την παραδοσιακή ισχύ των υδρογονανθράκων με την ενεργειακή μετάβαση και τη πράσινη ανάπτυξη

Ο τομέας της ενέργειας αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της οικονομίας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, συμβάλλοντας σημαντικά στο ΑΕΠ, στα δημόσια έσοδα, στις εξαγωγές και στην προσέλευση ξένων επενδύσεων, καθώς διαθέτουν ένα από τα πλέον διαφοροποιημένα ενεργειακά συστήματα στη Μέση Ανατολή, συνδυάζοντας το πετρέλαιο, το φ/α, την Ηλιακή Ενέργεια, τη Πυρηνική Ενέργεια, το Υδρογόνο και τις Τεχνολογίες δέσμευσης άνθρακα (CCUS). Ο ενεργειακός τομέας  αναμένεται να εξελιχθεί μάλιστα, όπως αναφέρεται στην ετήσια έκθεση της ελληνικής πρεσβείας στη χώρα,  σε ένα από τα πλέον διαφοροποιημένα ενεργειακά συστήματα παγκοσμίως. Η χώρα θα συνεχίσει να αποτελεί κορυφαίο εξαγωγέα πετρελαίου και φ/α, ενώ παράλληλα θα ενισχύσει τη θέση της στις ΑΠΕ, στην πυρηνική ενέργεια και στο υδρογόνο. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαθέτουν έναν από τους ισχυρότερους και πλέον στρατηγικούς ενεργειακούς τομείς διεθνώς. Με αποθέματα άνω των 113 δις βαρελιών πετρελαίου, περίπου 290 δις κυβικών ποδών φ/α, προηγμένες ενεργειακές υποδομές, το πυρηνικό πρόγραμμα Barakah και τεράστιες επενδύσεις στις ΑΠΕ και το υδρογόνο, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαμορφώνουν ένα ενεργειακό μοντέλο που συνδυάζει την παραδοσιακή ισχύ των υδρογονανθράκων με την ενεργειακή μετάβαση και τη πράσινη ανάπτυξη.

Συμβολή του Ενεργειακού Τομέα στην Οικονομία

 Πετρέλαιο – Αποθέματα

Τα αποθέματα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων διαθέτουν περίπου αποδεδειγμένα αποθέματα περί τα 113 δις βαρέλια, κατέχοντας επί του ποσοστού παγκόσμιων αποθεμάτων το 6% περίπου και στη παγκόσμια κατάταξη βρίσκονται στην 6^η θέση.

Το κοίτασμα Upper Zakum θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα υπεράκτια πεδία πετρελαίου σε παγκόσμια κλίμακα

 Φυσικό Αέριο  –Αποθέματα

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαθέτουν τα τέταρτα μεγαλύτερα αποθέματα φυσικού αερίου στον ΟΠΕΚ, από τον οποίον πρόσφατα αποχώρησαν. Στη παγκόσμια κατάταξη κατέχουν την 7^η θέση και τα αποδεδειγμένα αποθέματα ανέρχονται περίπου σε 290 τρις κυβικά πόδια. Για το 2025 η παραγωγή εκτιμάται ότι έφτασε περίπου στα 11,5 δις κυβικά πόδια ημερησίως. Αντίστοιχα η κατανάλωση έφτασε περίπου στα 8-9 δις κυβικά πόδια ημερησίως. Τα μεγαλύτερα έργα φ/α στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είναι το Κοίτασμα Shah, από τα μεγαλύτερα έργα παραγωγής sour gas παγκοσμίως, το Κοίτασμα Jebel Ali, ανακαλύφθηκε το 2020 και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα νέα κοιτάσματα της χώρας και το Κοίτασμα Hail & Ghasha, ένα από τα μεγαλύτερα αναπτυξιακά έργα φ/α παγκοσμίως.

Ηλεκτρική Ενέργεια

Η εγκατεστημένη ισχύς από φ/α ανέρχεται σε ποσοστό 70% έως 75%, από πυρηνική ενέργεια σε ποσοστό 15% έως 20% και από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας σε ποσοστό 10% έως 15%. Η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας αυξάνεται σε ετήσια βάση κατά περίπου 4% έως 5% ετησίως λόγω: πληθυσμιακής αύξησης, βιομηχανικής ανάπτυξης, αφαλάτωσης νερού και ψύξης κτιρίων.

Πυρηνική Ενέργεια

Η μεγαλύτερη ενεργειακή επένδυση στην ιστορία των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων είναι το πυρηνικό συγκρότημα Barakah Nuclear Energy Plant. Τα βασικά του στοιχεία είναι οι τέσσερις αντιδραστήρες που διαθέτει συνολικής ισχύος 5.600 MW και συμμετοχή στην ηλεκτροπαραγωγή περίπου 25%. Η εγκατάσταση παράγει καθαρή ηλεκτρική ενέργεια χωρίς εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (Φ/Α)

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είναι ηγέτης στις ΑΠΕ για την ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολης. Πιο αναλυτικά στην Ηλιακή Ενέργεια το Mohammed bin Rashid Al Maktoum Solar park, μεγέθους 7.260 MW έως το 2030 και συνολικής επένδυσης άνω των 50 δις AED (Ντίρχαμ), αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα φωτοβολταϊκά πάρκα στο κόσμο. Επίσης άλλο μεγάλο έργο στην Ηλιακή Ενέργεια είντι το Noor Abu Dhabi ισχύος περίπου 1.177 MW με 3,2 εκατομμύρια φωτοβολταϊκά πάνελ.

 Υδρογόνο

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα επιδιώκουν να καταστούν παγκόσμιος κόμβος παραγωγής στο πράσινο υδρογόνο, στο μπλέ υδρογόνο και στη πράσινη αμμωνία. Κυριότεροι φορείς είναι ADNOC, Masdar & TAQA. Αποκλειστικός στόχος είνοι οι εξαγωγές υδρογόνου στην ΕΕ, την Ιαπωνία και τη Νότιο Κορέα.

 Κύριοι Ενεργειακοί Οργανισμοί

ADNOC – εθνική εταιρεία πετρελαίου και φ/α.Βασικά της στοιχεία είναι η ημερήσια παραγωγική της ικανότητα σε 4,85 εκατ. βαρέλια και  οι δραστηριότητές της σε όλη την αλυσίδα αξίας.

MASDAR – κορυφαία εταιρεία ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και με παρουσία σε περισσότερες από 40 χώρες.

EMIRATES NUCLEAR ENERGY CORPORATION (ENEC) – διαχειρίζεται το πυρηνικό πρόγραμμα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων

DUBAI ELECTRICITY AND WATER AUTHORITY (DEWA) – κύριος πάροχος ηλεκτρισμού και ύδρευσης στο Ντουμπάϊ

TAQA – ένας από τους μεγαλύτερους ενεργειακούς ομίλους της περιοχής

Ενεργειακή Στρατηγική 2050 – Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα

Η εν λόγω ενεργειακή στρατηγική προβλέπει οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας να αποτελούν το 44% των ενεργειακών αναγκών της χώρας με χρονικό ορίζοντα έως το 2050. Άλλες πηγές κάλυψης των ενεργειακών αναγκών είναι το φ/α με ποσοστό 38% έως το 2050, η πυρηνική ενέργεια με ποσοστό 6% και οι καθαρές τεχνολογίες με ποσοστό 12%. Στόχος της συγεκριμένης ενεργειακής στρατηγικής είναι η μείωση των εκπομπών άνθρακα έως και 70%, η εξοικονόμηση άνω των 700 δις AED (Ντίρχαμ) και η κλιματική ουδετερότητα έως το 2050.

 Ενεργειακές Επενδύσεις 2025-2035

Οι εκτιμώμενες επενδύσεις στη προσεχή δεκαετία, 2025-2035, ανά τομέα εκτιμώνται ως εξής: για το πετρέλαιο και το φ/α έως 150 δις $, για τις ΑΠΕ έως 50+ δις $, για το υδρογόνο έως και 15+ δις $ και για τα δίκτυα ηλεκτρισμού έως και 20+ δις $.

Προκλήσεις – Εξωτερικές – Εσωτερικές

Στις εξωτερικές προκλήσεις συγκαταλέγονται η μεταβλητότητα των τιμών του πετρελαίου, η ενεργειακή μετάβαση και ο ανταγωνισμός από νέους παραγωγούς. Στις εσωτερικές προκλησεις συγκαταλέγονται η υψηλή κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, η ανάγκη αποθήκευσης ενέργειας και η αυξανόμενη ζήτηση και αφαλάτωσης.

ΤΟΜΕΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΣΤΑ ΗΝΩΜΕΝΑ ΑΡΑΒΙΚΑ ΕΜΙΡΑΤΑ

Ο πετρελαϊκός τομέας αποτελεί διαχρονικά τον σημαντικότερο στρατηγικό κλάδο της οικονομίας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων παρόλο που τα τελευταία χρόνια η χώρα ακολουθεί πολιτική οικονομικής διαφοροποίησης. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα συγκαταλέγονται μεταξύ των μεγαλύτερων παραγωγών και εξαγωγέων πετρελαίου παγκοσμίως, διαθέτοντας τα έκτα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα αργού πετρελαίου στο κόσμο. Κυρίαρχος φορέας του κλάδου είναι η Abu Dhabi National Oil Company (ADNOC), η οποία ελέγχει το μεγαλύτερο μέρος της έρευνας, παραγωγής, διϋλισης, εμπορίας και εξαγωγών πετρελαίου της χώρας. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαθέτουν ως αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου έως και 113 δις βαρέλια, τοποθετώντας τη χώρα στην 6^η θέση παγκοσμίως, με μερίδιο παγκόσμιων αποθεμάτων 6,4%. Τα μεγαλύτερα κοιτάσματα βρίσκονται στο Εμιράτο του Abu – Dhabi, το οποίο κατέχει περίπου το 95% των συνολικών αποθεμάτων της χώρας.

Η παραγωγική ικανότητα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων αυξάνεται σταθερά μέσω κυρίως μεγάλων επενδύσεων στις οποίες δραστηριοποιείται η ADNOC. Η παραγωγική της ικανότητα εξελλίσσεται χρονολογικά: για το 2016 η ικανότητα παραγωγής ανερχόταν σε 3,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως, για το 2024 η ικανότητα παραγωγής ανήλθε σε 4,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, για το 2025 σε 4,85 εκατ. βαρέλια ημερησίως και ο στόχος για το 2027 ανέρχεται στα 5,0 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Η ADNOC έχει ήδη αυξήσει την παραγωγική της ικανότητα στα 4,85 εκατ. βαρέλια ημερησίως και επιδιώκει την επίτευξη δυναμικότητας 5 εκατ. βαρελιών ημερησίως έως το 2027. Σύμφωνα δε με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), η παραγωγή ενδέχεται να ξεπεράσει τα 5,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως έως το 2027.

Τα σημαντικότερα κοιτάσματα διαφοροποιούνται σε χερσαία (Onshore) και σε υπεράκτια (Offshore). Τα χερσαία είναι το Bu Hasa, Bab, Asab, Sahil, Shah & North East Bab. Τα υπεράκτια είναι το Upper Zakum, Lower Zakum, Umm Shaif, Nasr, Umm Lulu & Satah Al Razboot (SARB). Τα πεδία Upper Zakum & Lower Zakum συγκαταλέγονται στα μεγαλύτερα υπεράκτια πεδία πετρελαίου σε παγκόσμια κλίμακα. Σημαντικό ρόλο κατέχει στο τομέα του πετρελαίου και η ADNOC που ιδρύθηκε το 1971 και αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους ενεργειακούς ομίλους σε παγκόσμιο επίπεδο. Βασικά χαρακτηριστικά της που την καταστούν ως σημαντικό στρατηγικό παίκτη στο πετρελαϊκό τομέα διεθνώς είναι η παραγωγική της ικανότητα σε 4,85 εκατ. βαρέλια ημερησίως, η παραγωγή φ/α σε 11,5 δις κυβικά πόδια ημερησίως και οι δραστηριότητές της σε όλη την αλυσίδα αξίας στην έρευνα και παραγωγή, διϋλιση, πετροχημικά, εμπορία, ναυτιλία και διανομή καυσίμων. Η εταιρεία λειτουργεί μέσω θυγατρικών όπως, ADNOC Onshore, ADNOC Offshore, ADNOC Drilling, ADNOC Refining, ADNOC Gas, Borouge, Fertiglobe & TA”ZIZ..

Διϋλιση και Πετροχημικά

Το μεγαλύτερο βιομηχανικό συγκρότημα βρίσκεται στο Ruwais. Βασικά προϊόντα που παράγονται είναι βενζίνη, Ντίζελ, καύσιμα αεροπορίας, ναυτιλιακά καύσιμα, λιπαντικά, πολυαιθυλένιο, πολυπροπυλένιο, λιπάσματα και αμμωνία. Η Κυβέρνηση επιδιώκει την αύξηση της προστιθέμενης αξίας μέσω ανάπτυξης της βιομηχανίας πετροχημικών και μεταποίησης.

Εξαγωγές Πετρελαίου

Οι κυριότεροι προορισμοί εξαγωγώ είναι η Κίνα, η Ινδία, η Ιαπωνία, η Νότιος Κορέα και οι χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας, όπου κατευθύνεται και το 70% των εξαγωγών πετρελαίου των ΗΑΕ.

 Στρατηγικές Υποδομές

Στις στρατηγικές υποδομές περιλαμβάνεται ο Αγωγός Habshan-Fujairah. Ο αγωγός αυτός αποτελεί μια από τις σημαντικότερες ενεργειακές υποδομές της χώρας. Συνδέει τα πεδία του Abu Dhabi με το λιμάνι της Fujairah παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που μειώνει σημαντικό τον οποιονδήποτε γεωπολιτικό κίνδυνο. Επίσης η ADNOC προωθεί τη κατασκευή δεύτερου αγωγού προς τη Fujairah, με στόχο τον διπλασιασμό της εξαγωγικής δραστηριότητας.

Η συνεισφορά του πετρελαϊκού τομέα στην Οικονομία των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων εξακολουθεί να θεωρείται λίαν σημαντική, παρόλη την ανάπτυξη των υπόλοιπων μη πετρελαϊκών τομέων, όπως το ότι παράγει σημαντικό ποσοστό των δημοσίων εσόδων, χρηματοδοτεί μεγάλα αναπτυξιακά έργα, ενισχύει τα κρατικά επενδυτικά ταμεία και στηρίζει το εμπορικό ισοζύγιο της χώρας. Η αύξηση της παραγωγής πετρελαίου εκτιμάται ότι θα ενισχύσει την οικονομική ανάπτυξη των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων για τα επόμενα χρόνια.

Επενδύσεις 2025-2030

Η ADNOC υλοποιεί ένα από τα μεγαλύτερα επενδυτικά προγράμματα διεθνώς. Στη χρονική περίοδο 2023-2027 οι προγραμματισμένες επενδύσεις ανέρχονται στα 150 δις $, ενώ για το 2028 προβλέπονται επιπλέον 55 δις $ για βιομηχανική ανάπτυξη. Οι επενδύσεις αφορούν σε νέα κοιτάσματα, γεωτρήσεις, τεχνητή νοημοσύνη, ψηφιοποίηση πεδίων, πετροχημικά, LNG, υδρογόνο και δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα (CCS)

Προκλήσεις και Προοπτικές

Στις προκλήσεις περιλαμβάνονται η μεταβλητότητα των διεθνών τιμών πετρελαίου, η ενεργειακή μετάβαση και απανθρακοποίηση, οι συνεχείς γεωπολτικοί κίνδυνοι στη Μέση Ανατολή, με αποκορύφωμα τις πρόσφατες πολεμικές συγκρούσεις στον Αραβικό Κόλπο μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν και η ασφαλής διέλευση των Στενών του Ορμούζ. Αντίστοιχα στις προοπτικές περιλαμβάνονται η αύξηση της παραγωγικής δυναμικότητας στα 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, η ανάπτυξη μη συμβατικών κοιτασμάτων, η επέκταση πετροχημικών δραστηριοτήτων, η ανάδειξη των ΗΑΕ σε παγκόσμιο ενεργειακό κόμβο και η ενίσχυση εξαγωγών LNG και καθαρού υδρογόνου.

ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΣΤΑ ΗΝΩΜΕΝΑ ΑΡΑΒΙΚΑ ΕΜΙΡΑΤΑ

Τα Ηνωμένα Αραβκά Εμιράτα αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους παραγωγούς και εξαγωγείς φ/α στη Μέση Ανατολή. Το φ/α διαδραματίζει στρατηγικό ρόλο στην ενεργειακή ασφάλεια της χώρας, στη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, στην αφαλάτωση νερού, στη βιομηχανική παραγωγή και στις εξαγωγές LNG. Η χώρα ακολουθεί στατηγική μετάβασης από οικονομία που βασίζεται κυρίως στο πετρέλαιο προς ένα διαφοροποιημένο ενεργειακό μοντέλο, όπου το φ/α λειτουργεί ως «καύσιμο μετάβασης» προς μια οικονομία χαμηλότερων εκπομπών άνθρακα.

Τα ΗΑΕ διαθέτουν τα έβδομα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα φ/α, 290 έως 300 τρις κυβικά πόδια, και το 4% των παγκόσμιων αποθεμάτων. Τα μεγαλύτερα κοιτάσματα βρίσκονται στο Εμιράτο του Abu Dhabi και ιδιαίτερα στα πεδία Shah Gas Field, Bab Gas Field, Habshan, Ghasha Offshore Concession, Hail & Ghasha Project  & Das Island.

H παραγωγή φ/α αυξάνεται σταθερά λόγω των επενδύσεων της ADNOC καθώς και της θυγατρικής της ADNOC Gas. Η παραγωγή εκτιμάται για το χρονικό διάστημα 2023-2025 παρουσίασε αυξητικές τάσεις και συγκεκριμένα το 2023 έφθασε στα 58 κυβικά πόδια ημερησίως, το 2024 στα 60 κυβικά πόδια ημερησίως και για το 2025 η εκτίμηση είναι ότι έφθασε στα 62 έως 64 κυβικά πόδια ημερησίως. Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά η παραγωγή αντιστοιχεί σε 5,8 έως 6,0 δις κυβικά πόδια ημερησίως και 165 έως 180 κυβικά μέτρα ημερησίως. Επίσης η ADNOC Gas διαθέτει δυναμικότητα επεξεργασίας άνω των 10 δις κυβικών ποδών ημερησίως.

Η κυριότερη εταιρεία στο τομέα του φ/α στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είναι η ADNOC Gas, που λειτουργεί ως ο μεγαλύτερος παραγωγός και διαχειριστής φ/α. Σημαντικά στοιχεία είναι η δυναμικότητα επεξεργασίας σε περισσότερα από 10 δις κυβικά πόδια ημερησίως, το μήκος δικτύου αγωγών, συνολικού μήκους 3.260 χλμ, η κάλυψη της εγχώριας ζήτησης κατά 60% & οι εξαγωγές σε περισσότερες από 20 χώρες.

Όαον αφορά τις υποδομές φ/α υπάρχουν διάφορα κέντρα επεξεργασίας όπως Habshan Gas Complex (το μεγαλύτερο συγκρότημα επεξεργασίας φ/α στη χώρα) και άλλα όπως Asab Gas Plant, Bab Gas Plant, Buhasa Gas Plant, Shah Gas Plant & Das Island LNG Facilities.

Το φ/α καλύπτει περίπου το 70% έως 75% των ενεργειακών αναγκών των ΗΑΕ. Ανά τομέα η κατανομή χρήσης έχει ως ακολούθως: στη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας συμμετοχή κατά 55%, στην αφαλάτωση νερού συμμετοχή κατά 15%, στη βιομηχανία συμμετοχή κατά 20%, στα πετροχημικά συμμετοχή κατά 8% και για λοιπές χρήσεις συμμετοχή κατά 2%. Το φ/α αποτελεί τη βασική πηγή ενέργειας για παραγωγή ηλεκτρισμού, αφαλάτωση θαλασσινού νερού, στη βιομηχανία αλουμινίου, στη παραγωγή λιπασμάτων, στην χαλυβουργία και στην τσιμεντοβιομηχανία,

Στο υγροποιημένο φ/α (LNG), το Das Island LNG αποτελεί μία από τις παλαιότερες εγκαταστάσεις φ/α παγκοσμίως. Η έναρξη λειτουργίας του έγινε το 1977 με δυναμικότητα 6 εκατ.τόνους ανά έτος και φορτία LNG τα οποία έχουν εξαχθει να φθάνουν στα 3.500. Επίσης ως λίαν σημαντικό έργο εκτιμάται ότι είναι και αυτό «Ruwais LNG Project», η ολοκλήρωση της κατασκευής του οποίου προγραμματίζεται για το 2028, Η δυναμικότητά του υπολογίζεται έως και 9,6 εκατ. κυβικά μέτρα, η τοποθεσία της συγκεκριμένης μονάδας είναι η περιοχή Al Ruwais και κύριος επενδυτής είναι η ADNOC. Μέχρι το τέλος του 2025 είχαν ήδη δεσμευθεί πάνω από 8 εκατ.τόνοι ετησίως μέσω μακροχρόνιων συμβολαίων.

Οι κύριοι προορισμοί LNG από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα για εξαγωγές είναι η Ινδία (μεγαλύτερη αγορά), η Ιαπωνία (παραδοσιακός πελάτης), η Νότιος Κορέα (σημαντικός εισαγωγέας), η Κίνα (συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση) και η Γερμανία (με νέες συμφωνίες μετά το 2022). Εντός του 2025 υπεγράφησαν και σημαντικές συμφωνίες, αφορώσες το υγροποιημένο φ/α (LNG), μεταξύ των ΗΑΕ και συγκεκριμένα με την Indian Oil (1,2 εκατ.κυβικά μέτρα), Hindustan Petroleum (0,5 εκατ. κυβικά μέτρα), Shell (1 εκατ. κυβικά μέτρα από το Ruwais και την SEFE από τη Γερμανία.

Τέλος, για τις επενδύσεις στο χρονικό διάστημα 2024-2030 σημαντική επένδυση αφορά το «Rich Gas Development Project (RGD)». Η επένδυση της πρώτης φάσης ανέρχεται σε 5 δις $, με στόχο την αύξηση της παραγωγικής δυναμικότητας και εγκαταστάσεις σε περιοχές Habshan, Asab, Buhasa, Das Island.

Στις προκλήσεις συγκαταλέγονται η αυξανόμενη εγχώρια ζήτηση με τη ταχεία ανάπτυξη της οικονομίας να οδηγεί σε ταυτόχρονη αύξηση της ζήτησης φ/α. Ο συνεχής γεωπολιτικός κίνδυνος και ανησυχία για την εξάρτηση των εξαγωγών από τα Στενά του Ορμούζ καλλιεργούν κλίμα συνεχούς αβεβαιότητας και αστάθειας για το παγκόσμιο εμπόριο αγαθών και προϊόντων. Η ενεργειακή μετάβαση με παγκόσμια στροφή προς μηδενικές εκπομπές άνθρακα απαιτεί προσαρμογή του κλάδου.

Αντίστοιχα οι προοπτικές έως το 2035 περιλαμβάνουν ως σημαντικούς στόχους, την αύξηση της παραγωγής φ/α, ενεργειακή αυτάρκεια, μετατροπή της χώρας σε παγκόσμιο κόμβο LNG, επέκταση των εξαγωγών και προς άλλες αγορές χωρών της Ασίας και της Ευρώπης και η ανάπτυξη έργων χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος. Η εμιρατινή κυβέρνηση και η ADNOC εκτιμούν ότι η παγκόσμια ζήτηση LNG θα συνεχίσει να αυξάνεται σημαντικά με χρονικό ορίζοντα έως το έτος 2035, γεγονός που επηρεάζει θετικά και στηρίζει τις επενδύσεις στα έργα Ruwais LNG & Rich Gas Development.

Συμπερασματικά θα μπορούσε να ειπωθεί με απόλυτη βεβαιότητα είναι ότι ο τομέας του φ/α στα ΗΑΕ βρίσκεται σε φάση ισχυρής επέκτασης. Με αποθέματα περίπου 300 TcF, νέες επενδύσεις δις δολαρίων, το έργο Ruwais LNG και την ηγετική θέση της ADNOC Gas, τα ΗΑΕ εξελίσσονται σε έναν από τους σημαντικότερους περιφερειακούς και παγκόσμιους κόμβους φ/α και LNG της επόμενης δεκαετίας.

TΟΜΕΑΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΣΤΑ ΗΝΩΜΕΝΑ ΑΡΑΒΙΚΑ ΕΜΙΡΑΤΑ

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποτελούν σήμερα ένας από τους πλέον δυναμικούς επενδυτές στο τομέα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΕΠ) παγκοσμίως. Παρότι η χώρα διαθέτει τα έβδομα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου και σημαντικά αποθέματα φ/α διεθνώς, έχει υιοθετήσει μια στρατηγική ενεργειακής διαφοροποίησης με στόχο τη μετάβαση σε ένα βιώσιμο ενεργειακό μοντέλο και την επίτευξη μηδενικών καθαρών εκπομπών έως το έτος 2050. Η μετάβαση αυτή στηρίζεται σε τρείς βασικούς άξονες, την ανάπτυξη ηλιακής ενέργειας μεγάλης κλίμακας, την επέκταση αιολικών και υβριδικών έργων και την ανάπτυξη τεχνολογιών αποθήκευσης ενέργειας και πράσινου υδρογόνου.

ΕΘΝΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ 2050

Το 2017 η κυβέρνηση των ΗΑΕ υιοθέτησε τη πρώτη ενιαία εθνική ενεργειακή στρατηγική, η οποία επικαιροποιήθηκε το 2023. Οι κύριοι στόχοι της ενιαίας αυτής εθνικής ενεργειακής στρατηγικής, συνοψίζονται στα εξής: καθαρή ενέργεια στο ενεργειακό μίγμα 50% μέχρι το έτος 2050, τριπλασιασμός δυναμικότητας ΑΠΕ μέχρι το έτος 2030, εγκατεστημένη καθαρή ισχύς έως το έτος 2030, καθαρή ενέργεια στο μίγμα ηλεκτροπαραγωγής 32% έως το έτος 2030, Δημιουργία 50.000 πράσινων θέσεων εργασίας έως το έτος 2030, και Net Zero εκπομπές έως το έτος 2050. Επιπλέον των ανωτέρω, η χώρα σχεδιάζει επενδύσεις ύψους 150-200 δις AED (Ντίρχαμ) έως το 2030 και άνω των 600 δις AED (Ντίρχαμ) έως το έτος 2050.

ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

Η ηλιακή ενέργεια αποτελεί τη σημαντικότερη ανανεώσιμη πηγή ενέργειας στα ΗΑΕ. Οι κλιματολογικές συνθήκες της χώρας προσφέρουν 3.500 ώρες ηλιοφάνειας ετησίως, υψηλή ηλιακή ακτινοβολία και μεγάλες εκτάσεις ερήμου κατάλληλες για φωτοβολταϊκά πάρκα.

 Mohammed bin Rashid Al Maktoum Solar Park (Dubai). Το μεγαλύτερο έργο ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Βασικά χαρακτηριστικά είναι προβλεπόμενη ισχύς 5 GW, Ολοκλήρωση του έργου έως το 2030, συνολική επένδυση άνω των 50 δις AED (Ντίρχαμ). Το έργο αποτελεί συνδυασμό φωτοβολταϊκών, Συγκεντρωτικής Ηλιακής Ενέργειας (CSP) και θερμικής αποθήκευσης. Το έργο προβλέπεται να καλύπτει 800.000 κατοικίες περίπου και θα μειώνει εκατομμύρια τόνους CO2 ετησίως.

Noor Abu Dhabi. Το μεγαλύτερο εν λειτουργία φωτοβολταϊκό πάρκο μονού χώρου στο κόσμο κατά την έναρξη λειτουργίας του. Χαρακτηριστικά στοιχεία του έργου είναι ισχύς 1,17 GW, πάνω από 3 εκατομμύρια φωτοβολταίκά πάνελ και μείωση εκπομπών περίπου 1 εκατ. τόνων CO2 ετησίως.

ΑΙΟΛΙΚΗ ΕΝΕΡΕΙΑ

Παρότι τα ΗΑΕ δεν διαθέτουν το αιολικό δυναμικό της Ευρώπης, η χώρα επενδύει σε επιλεγμένες περιοχές. Το 2023 τέθηκε σε λειτουργία το πρώτο εθνικό αιολικό πρόγραμμα. Οι περιοχές εγκατάστασης είναι Sir Bani Yas Island, Al Sila, Delma Island & Fujairah. Η δυναμικότητα του έργου ανέρχεται σε 104 MW συνολικά, ηλεκτροδότηση περίπου 23.000 κατοικιών και η μείωση 120.000 τόνων CO2 ετησίως.

ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΠΑΤΑΡΙΕΣ

Τα ΗΑΕ επενδύουν σημαντικά σε συστήματα αποθήκευσης ώστε να αντιμετωπιστεί η διακοπτόμενη παραγωγή από ΑΠΕ. Νέο έργο Abu Dhabi (Masdar – EWEC). Το 2025 ξεκίνησε η κατασκευή τυο μεγαλύτερυ παγκσμίως έργου συνδυασμού φωτοβολταϊκών και αποθήκευσης ενέργειας. Κύρια χαρακτηριστικά του νέου αυτού έργου είναι τα 5,2 GW φωτοβολταϊκά, 19 GWh αποθήκευση με μπαταρίες, 1 GW συνεχούς παροχής ηλεκτρισμού 24 ώρες το 24ωρο, επένδυση συνολικού ύψους περίπου 22 δις AED (Ντίρχαμ) και έναρξη λειτουργίας του έργου εντός του 2027. Το έργο θεωρείται παγκόσμιο ορόσημο στην επίτευξη συνεχούς ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές.

ΠΡΑΣΙΝΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ

Τα ΗΑΕ επιδιώκουν να καταστούν ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς πράσινου υδρογόνου διεθνώς. Η παραγωγή πράσινου υδρογόνου επιτυγχάνεται μέσω της ηλιακής ενέργειας, ενώ αναμένεται να αποτελέσει βασικό εξαγωγικό προϊόν μετά το πετρέλαιο και το φ/α. Οι εξαγωγές πράσινου υδρογόνου κατευθύνονται προς την Ευρώπη, Ιαπωνία, Νότια Κορέα και Ινδία.

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ MASDAR

Κεντρικός πυλώνας της στρατηγικής ΑΠΕ είναι η Masdar, η οποία αποτελεί τη ναυαρχίδα των ΗΑΕ στο τομέα της καθαρής ενέργειας. Η εν λόγω εταιρεία έχει δραστηριότητα σε περισσότερες από 40 χώρες, με εγκατεστημένη και υπό ανάπτυξη δυναμικότητα 65 GW και επενδύσεις άνω των 45 δις $ και στόχο παραγωγής 100 GW έως το έτος 2030. Οι επενδύσεις που πραγματοποιεί η εταιρεία κατευθύνονται προς την ηλιακή ενέργεια, τα αιολικά πάρκα, το πράσινο υδρογόνο, τα συστήματα αποθήκευσης και τα υπεράκτια αιολικά έργα.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

Η ανάπτυξη των ΑΠΕ δημιουργεί νέες επενδύσεις με δεκάδες δις $ σε ενεργειακά έργα και την προσέλκυση ξένων κεφαλαίων, ενώ συγχρόνως προσφέρει νέες θέσεις εργασίας με στόχο τη διάθεση 50.000 πράσινων θέσεων εργασίας έως το 2030. Παράλληλα συμβάλλει στην βιομηχανική διαφοροποίηση και την ανάπτυξη νέων κλάδων, όπως η κατασκευή εξοπλισμού ΑΠΕ, οι τεχνολογίες αποθήκευσης, το υδρογόνο και η έρευνα και ανάπτυξη. Άλλος σημαντικός παράγων είναι και η ενεργειακή ασφάλεια, μέσω της μείωσης της εξάρτησης από το πετρέλαιο και το φ/α και την ενίσχυση της σταθερότητας του ενεργειακού συστήματος.

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ

Παρά την διαφαινόμενη πρόοδο, τα ΗΑΕ αντιμετωπίζουν τεχνικές, οικονομικές και δομικές προκλήσεις. Πιο αναλυτικά στις τεχνικές προκλήσεις περιλαμβάνονται οι υψηλές θερμοκρασίες που μειώνουν την απόδοση των φωτοβολταϊκών, η σκόνη και η άμμος που αυξάνουν το κόστος συντήρησης. Στις οικονομικές προκλήσεις περιλαμβάνονται οι υψηλές επενδύσεις σε δίκτυα και αποθήκευση. Τέλος στις δομικές προκλήσεις περιλαμβάνεται η συνεχιζόμενη εξάρτηση της οικονομίας από τα έσοδα των υδρογονανθράκων

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους παγκόσμιους κόμβους ανανεώσιμων ενεργειών. Η χώρα συνδυάζει την οικονομική ισχύ που προέρχεται από τους υδρογονάνθρακες με μια επιθετική στρατηγική επενδύσεων σε ηλιακή ενέργεια, αιολικά πάρκα, αποθήκευση ενέργειας και πράσινο υδρογόνο. Με στόχο το Net Zero 2050, επενδύσεις εκατοντάδων δις AED (Ντίρχαμ) και την παγκόσμια επέκταση της Masdar, τα ΗΑΕ φιλοδοξούν να αποτελέσουν πρότυπο ενεργειακής μετάβασης για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και έναν από τους κορυφαίους εξαγωγείς καθαρής ενέργειας παγκοσμίως.

Ο ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥ ΠΡΑΣΙΝΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΑ ΗΝΩΜΕΝΑ ΑΡΑΒΙΚΑ ΕΜΙΡΑΤΑ

Το πράσινο υδρογόνο (Green Hydrogen) αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της ενεργειακής μετάβασης των Ηνωμένων Αραβικων Εμιράτων προς μία οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Η χώρα επιδιώκει να αξιοποιήσει τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα, άφθονη ηλιακή ενέργεια, ισχυρές υποδομές ενέργειας και στρατηγική γεωγραφική θέση, προκειμένου καταστεί παγκόσμιος κόμβος παραγωγής, κατανάλωσης και εξαγωγής υδρογόνου.

Τι είναι το πράσινο υδρογόνο

Το υδρογόνο παράγεται μέσω διαφορετικών τεχνολογιών: το γκρί υδρογόνο παράγεται μέσω φ/α με υψηλές εκπομπές CO2, το μπλέ υδρογόνο παράγεται μέσω φ/α + CCS με χαμηλές εκπομπές CO2, το πράσινο υδρογόνο παράγεται με ηλεκτρόλυση με ΑΠΕ και με μηδενικές εκπομπές CO2 και το ροζ υδρογόνο παράγεται μέσω της πυρηνικής ενέργειας με πολύ χαμηλές εκπομπές CO2. To πράσινο υδρογόνο παράγεται μέσω ηλεκτρόλυσης νερού, χρησιμοποιώντας ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας όπως φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα.

 Εθνική Στρατηγική Υδρογόνου των ΗΑΕ

Το 2023 τα ΗΑΕ υιοθέτησαν τη «National Hydrogen Strategy 2050». Βασικοί στόχοι της φιλόδοξης αυτής Εθνικής Στρατηγικής είναι η ένταξη των ΗΑΕ στους 10 μεγαλύτερους παραγωγούς υδρογόνου παγκοσμίως, η παραγωγή έως 15 εκατ. τόνων υδρογόνου ετησίως έως το 2050, η δημιουργία εγχώριας αγοράς καυσίμων μηδενικών εκπομπών, η ανάπτυξη εξαγωγικού κέντρου προς Ευρώπη και Ασία και η προσέλκυση δεκάδων δις $ επενδύσεων.

 Συγκριτικά Πλεονεκτήματα των ΗΑΕ

Ηλιακή Ενέργεια: τα ΗΑΕ διαθέτουν 3.500+ώρες ηλιοφάνειας ετησίως, από τις υψηλότερες ηλιακές ακτινοβολίες στο κόσμο, το κόστος παραγωγής ηλιακής ενέργειας είναι από τα χαμηλότερα διεθνώς. Ως μεγάλα φωτοβολταϊκά έργα είναι το Mohammed bin Rashid Al Maktoum Solar Park, Noor Abu Dhabi. Η αφθονία φθηνής ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί βασικό παράγοντα ανταγωνιστικότητας για την παραγωγή πράσινου υδρογόνου.

 Υφιστάμενες Ενεργειακές Υποδομές

Τα ΗΑΕ διαθέτουν: λιμάνια παγκόσμιας κλάσης, δίκτυα μεταφοράς ενέργειας, εγκαταστάσεις LNG, βιομηχανικές ζώνες και εξαγωγική εμπειρία δεκαετιών. Η υπάρχουσα ενεργειακή υποδομή μειώνει σημαντικά το κόστος ανάπτυξης της οικονομίας του υδρογόνου.

 Κύριοι Φορείς Ανάπτυξης

ADNOC: μεγαλύτερος ενεργειακός όμιλος της χώρας. Στόχοι είναι η παραγωγή μπλέ και πράσινου υδρογόνου, οι εξαγωγές προς Ευρώπη και Ασία και οι επενδύσεις δις $

Masdar: ηγετικός οργανισμός Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Ρόλος του είναι η ανάπτυξη διεθνών έργων υδρογόνου, η παραγωγή πράσινης αμμωνίας και οι συνεργασίες με ευρωπαϊκές και ασιατικές εταιρείες

Dubai Electricity and Water Authority (DEWA): πρωτοπόρος στην πιλοτική παραγωγή πράσινου υδρογόνου στο Ντουμπάϊ.

Το Πρώτο Εργοστάσιο Πράσινου Υδρογόνου στα ΗΑΕ (Green Hydrogen Project – Dubai): το έργο αναπτύχθηκε από DEWA, Siemens Energy, EXPO 2020 Dubai. Τα κύρια χαρακτηριστικά του είναι ότι αποτελεί τη πρώτη μονάδα πράσινου υδρογόνου στη Μέση Ανατολή, τη χρήση ηλιακής ενέργειας, τη παραγωγή υδρογόνου μέσω ηλεκτρόλυσης και τις εφαρμογές σε μεταφορές και βιομηχανία.

 Πράσινη Αμμωνία (Green Ammonia): τα ΗΑΕ επενδύουν σημαντικά στη παραγωγή πράσινης αμμωνίας. Η αμμωνία μεταφέρεται ευκολότερα από το υδρογόνο, χρησιμοποιείται ως καύσιμο ναυτηλίας και λειτουργεί ως μέσο αποθήκευσης υδρογόνου. Κύριοι εξαγωγικοί προορισμοι είναι Ιαπωνία, Νότιος Κορέα, Γερμανία και Ολλανδία.

 Διεθνείς Συνεργασίες

Τα ΗΑΕ έχουν υπογράψει Μνημόνια Συνεργασίας (MoU’s) με διάφορες χώρες όπως Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Ολλανδία, Ιαπωνία, Νότιο Κορέα, Ινδία και Κίνα, ενώ στόχος παραμένει η δημιουργία διεθνών αλυσίδων εφοδιασμού υδρογόνου.

Χρήσεις του Πράσινου Υδρογόνου στα ΗΑΕ

Το πράσινο υδρογόνο χρησιμοποιείται στη Βιομηχανία και συγκεκριμένα στη παραγωγή χάλυβα, στην τσιμεντοβιομηχανία, στη χημική βιομηχανία και στα διϋλιστήρια. Στις Μεταφορές οδικές με φορτηγά, λεωφορεία, στις σιδηροδρομικές και αεροπορικές μεταφορές. Στο τομέα της ναυτιλίας τα λιμάνια των ΗΑΕ επιδιώκουν να εξελιχθούν σε κόμβους ανεφοδιασμού πλοίων με πράσινη αμμωνία, υδρογόνο και συνθετικά καύσιμα.

 Οικονομικές Επιπτώσεις

Οι εκτιμήσεις των κρατικών φορέων προβλέπουν: οι επενδύσεις έως το 2030 θα αγγίξουν >20 δις $ και έως το 2050 >100 δις $. Η παραγωγική ικανότητα έως το 2030 σε 1 με 2 εκατ. τόνους και έως το 2050 σε 15 εκατ. τόνους. Οι θέσεις εργασίας έως το 2030 δεκάδες χιλιάδες και έως το 2050 σε εκατοντάδες χιλιάδες και οι εξαγωγές έως το 2030 θα βαίνουν συνεχώς αυξανόμενες και έως το 2050 θα αποτελούν στρατηγικό ενεργειακό τομέα για την οικονομία των ΗΑΕ.

Προκλήσεις

Παρά τις σημαντικές οικονομικές προοπτικές, όπως αναφέρονται ανωτέρω, υπάρχουν και προκλήσεις όπως το κόστος παραγωγής με το πράσινο υδρογόνο να παραμένει ακριβότερο από το πετρέλαιο, το φ/α και το γκρί υδρογόνο. Στις υποδομές απαιτούνται αγωγοί, σταθμοί αποθήκευσης και εξειδικευμένα λιμάνια. Στο τομέα του ανταγωνισμού, ως κυριώτεροι ανταγωνιστές θεωρούνται η Σαουδική Αραβία, το Ομάν, η Αυστραλία και η Χιλή.

 Η θέση των ΗΑΕ στην Παγκόσμια Αγορά Υδρογόνου: τα ΗΑΕ συγκαταλέγονται μεταξύ των πλέον δραστήριων χωρών παγκοσμίως στο τομέα του υδρογόνου. Ως βασικά πλεονεκτήματα εκτιμώνται η χαμηλό κόστος ηλιακής ενέργειας, η ισχυρή χρηματοδοτική δυνατότητα, οι ενεργειακές υποδομές παγκόσμιας κλάσεως, η στρατηγική γεωγραφική θέση μεταξύ Ευρώπης και Ασίας και η ισχυρή κρατική στήριξη.

Στα συμπεράσματα αναφέρονται ότι το πράσινο υδρογόνο αναμένεται να αποτελέσει έναν από τους σημαντικότερους νέους κλάδους της οικονομίας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων κατά τις επόμενες δεκαετίες. Η χώρα επενδύει συστηματικά στη παραγωγή, αποθήκευση, μεταφορά και εξαγωγή υδρογόνου  με στόχο να εξελιχθεί σε παγκόσμια δύναμη της οικονομίας μηδενικών εκπομπών άνθρακα. Σε συνδυασμό με τις επενδύσεις στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, τη πυρηνική ένεργεια, τα δίκτυα ηλεκτρισμού και τις τεχνολογίες δέσμευσης άνθρακα, το πράσινο υδρογόνο αποτελεί κεντρικό πυλώνα του οράματος των ΗΑΕ για μια διαφοροποιημένη και βιώσιμη οικονομία έως το 2050.