Το 2027 θα είναι Χρονιά που στον κόσμο θα κυριαρχήσουν τα «παιχνίδια ισχύος»
Τα «παιχνίδια ισχύος» θα καθορίσουν την παγκόσμια οικονομία και τις αγορές το 2027, αναφέρουν κορυφαίοι επενδυτικοί οίκοι, σημειώνοντας πως καθώς πλησιάζει η ανατολή της νέας χρονιάς, οι αναμετρήσεις για την ισχύ εντείνονται σε όλα τα μέτωπα. Οι Αμερικανοί ψηφοφόροι μόλις εξέφρασαν την ετυμηγορία τους στις ενδιάμεσες εκλογές. Ο πρόεδρος Τραμπ, που αφιέρωσε δύο χρόνια στην αναδιαμόρφωση της μεταπολεμικής διεθνούς τάξης, βρίσκεται τώρα αντιμέτωπος με ένα Κογκρέσο που έχει τη δύναμη να του αντιταχθεί. Και στην Ευρώπη, ένα πυκνό εκλογικό ημερολόγιο θα δοκιμάσει τις κυβερνήσεις και τις πολιτικές συμμαχίες. Πέρα από τις κάλπες, εκτυλίσσεται μια διαφορετική αναμέτρηση, με αντικείμενο τον έλεγχο του εμπορίου, της τεχνολογίας και της ενέργειας. Αν συνδυάσουμε όλα αυτά, οι προοπτικές για τη νέα χρονιά αρχίζουν να θυμίζουν πολιτικό θρίλερ με μεγάλο διακύβευμα, λένε αναλυτές κορυφαίων επενδυτικών τραπεζών.
Η τεχνητή νοημοσύνη
Σκιαγραφώντας το διεθνές οικονομικό τοπίο του 2027, η ING, παρατηρούσε πως εδώ και δύο χρόνια, η τεχνητή νοημοσύνη κυριαρχεί στην παγκόσμια οικονομία. Μια χούφτα αμερικανικών τεχνολογικών κολοσσών έχει διοχετεύσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε κέντρα δεδομένων, τσιπ και μοντέλα, στηρίζοντας την ανάπτυξη των ΗΠΑ και οδηγώντας τις χρηματιστηριακές αγορές σε ιστορικά υψηλά. Το 2027, αυτή η επενδυτική έξαρση πιθανότατα θα μετριαστεί κάπως.
Από μόνη της, η εξέλιξη αυτή δεν δικαιολογεί ανησυχία. Το κύμα επενδύσεων επεκτείνεται στα δίκτυα ηλεκτροδότησης, στους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και στις υποδομές, καθώς και στις πολλές επιχειρήσεις που μόλις τώρα αρχίζουν να αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη. Η ανάπτυξη αναμένεται να είναι λιγότερο θεαματική, αλλά να στηρίζεται σε ευρύτερη βάση.
Σημαντική προϋπόθεση για να καταλήξει σε ομαλή προσγείωση η άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης είναι να υποχωρήσουν οι τιμές της ενέργειας. Αν πράγματι υποχωρήσουν, οι κεντρικές τράπεζες ίσως μπορέσουν να τηρήσουν στάση αναμονής, κάτι που σπάνια έκαναν από την πανδημία και μετά.
Ο διακόπτης ασφαλείας
Αν, ωστόσο, οι τιμές παραμείνουν υψηλές, η εικόνα αλλάζει. Οι κεντρικές τράπεζες θα μπορούσαν να λειτουργήσουν σαν διακόπτης ασφαλείας, καθώς ίσως αναγκαστούν να αυξήσουν πιο επιθετικά τα επιτόκια για να συγκρατήσουν τον πληθωρισμό, με κίνδυνο να προκαλέσουν ζημιές στην πορεία.
Υπάρχει, βέβαια, και η πολιτική. Ο αντίκτυπος των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ θα γίνει σαφώς αισθητός και τη νέα χρονιά. Το ερώτημα είναι αν ο Ντόναλντ Τραμπ θα εξελιχθεί σε μια κλασική «κουτσή πάπια» (lame duck) ή σε μια πολύ πιο απρόβλεπτη «θυμωμένη πάπια» (angry duck). Οι πρώτες δηλώσεις του Τραμπ και κορυφαίων στελεχών των Ρεπουμπλικανών αμέσως μετά τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων εκλογών έδωσαν την εντύπωση ότι θα μπορούσε να τηρήσει συμφιλιωτική στάση τα δύο τελευταία χρόνια της θητείας του. Ο διορισμός του Στίβεν Μίλερ ως προσωπάρχη του Λευκού Οίκου, ωστόσο, παραπέμπει σε πιο συγκρουσιακή στάση.
Στροφή προς τον λαϊκισμό
Ενώ οι ΗΠΑ περνούν σε μια νέα πολιτική εποχή, η Ευρώπη κινδυνεύει να ακολουθήσει την αμερικανική στροφή προς τον λαϊκισμό, έστω και με χρονική. Οι εκλογές στη Γαλλία, στην Ιταλία, στην Ισπανία, στην Πολωνία και ενδεχομένως ακόμη και στη Γερμανία ενέχουν τον κίνδυνο περαιτέρω πολιτικού κατακερματισμού και πιο ακραίων οικονομικών πολιτικών. Οι πρόσφατες ταραχές σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις δείχνουν ότι η σύγκρουση μεταξύ των γενεών, το κόστος ζωής και η δυσκολία πρόσβασης σε προσιτή στέγη έχουν εξελιχθεί σε βαθιά ριζωμένα κοινωνικά προβλήματα σε μεγάλο μέρος του ανεπτυγμένου κόσμου.
Το 2027 προμηνύεται άλλη μια χρονιά γεμάτη εξελίξεις και αναμετρήσεις για την ισχύ, με την ελπίδα ότι οι ένοπλες συγκρούσεις θα είναι πολύ λιγότερες από όσες έχει γνωρίσει ο κόσμος από το 2022. Στο καλό σενάριο, πίσω από ένα πυκνό πέπλο κινδύνων και φόβου, το 2027 θα μπορούσε να αποδειχθεί απροσδόκητα ευνοϊκό για την παγκόσμια οικονομία, αν οι πολιτικές εξελίξεις, οι επενδύσεις (στην τεχνητή νοημοσύνη), η πορεία των χρηματιστηρίων και οι αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών συνδυαστούν ευνοϊκά την κατάλληλη στιγμή. Αλλά, όπως συμβαίνει συχνά, πολλά πράγματα μπορούν να πάνε στραβά.
Τα 3 σενάρια για την παγκόσμια οικονομία
Η ING προχώρησε στην καταγραφή 3 σεναρίων για την παγκόσμια οικονομία το 2027:
Στο βασικό σενάριο («όλα θα πάνε καλά»), παρά την διευρυμένη λίστα πιθανών κινδύνων η ανθεκτικότητα της παγκόσμιας οικονομίας συνεχίζεται για άλλη μία χρονιά. Στις ΗΠΑ, η κυβέρνηση Τραμπ οδεύει προς το τέλος της θητείας της χωρίς αποσταθεροποιητικά πυροτεχνήματα, γλιτώνοντας την παγκόσμια οικονομία από νέες εμπορικές εντάσεις και νέους πολέμους.
Αντίθετα, η επενδυτική έκρηξη στην τεχνητή νοημοσύνη ενδέχεται να επιβραδυνθεί κάπως, αλλά οι επενδύσεις σε υποδομές και η υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης θα στηρίξουν την ανάπτυξη σε πολλές οικονομίες, καθώς οι τιμές της ενέργειας επιστρέφουν σε πιο φυσιολογικά επίπεδα. Παράλληλα, το τρέχον κύμα πληθωρισμού θα χάσει δυναμική, επιτρέποντας στις κεντρικές τράπεζες να διατηρήσουν τις δυνάμεις τους. Ο συνδυασμός μέτριας ανάπτυξης, επιβράδυνσης του πληθωρισμού και μόνο ήπια περιοριστικών επιτοκίων πολιτικής θα μπορούσε να εκπλήξει πολλούς.
Στο δεύτερο σενάριο ( «μεγαλύτερο ρίσκο»), την ώρα που οι ΗΠΑ φαίνονται να απομακρύνονται από λαϊκιστικές και ηγεμονικές πολιτικές, η Ευρώπη θα μπορούσε να κινηθεί προς την αντίθετη κατεύθυνση. Με εκλογές στη Γαλλία, στην Ιταλία, στην Πολωνία, στην Ισπανία και ίσως ακόμη και στη Γερμανία, η Ευρώπη κινδυνεύει να εισέλθει σε μια νέα περίοδο πολιτικών αναταράξεων. Ισχυρότερες ευρωσκεπτικιστικές δυνάμεις θα επιβάρυναν το κλίμα και τις επενδύσεις και θα δυσκόλευαν την περαιτέρω ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Η ειρωνεία του 2027 θα μπορούσε να είναι ότι, ακριβώς την ώρα που ο Τραμπ εισέρχεται στην περίοδο της «κουτσής πάπιας», οι εσωτερικές πολιτικές διαιρέσεις της Ευρώπης αρχίζουν να προκαλούν στην ευρωπαϊκή ενότητα τη ζημιά που δεν κατάφερε ποτέ η εξωτερική πίεση της Ουάσιγκτον.
Στο τρίτο σενάριο («παγκόσμια δημοσιονομική κυριαρχία»), πολλές κυβερνήσεις δυσκολεύονται, υπό την πίεση των υψηλότερων επιτοκίων, του αυξανόμενου χρέους και της ανάγκης να αυξήσουν τις επενδύσεις, διασφαλίζοντας παράλληλα και την κοινωνική ειρήνη. Έχουμε ξαναδεί αυτό το έργο: οδηγεί σε εκτίναξη του κρατικού χρέους και ακόμη υψηλότερα επιτόκια. Υπάρχουν δύο βασικές διέξοδοι. Η πρώτη θα ήταν μια παγκοσμίως συντονισμένη αναδιάρθρωση χρέους, κάτι υπερβολικά τολμηρό ακόμη και για αυτή την εκτίμηση. Η δεύτερη είναι η άσκηση άμεσων ή έμμεσων πιέσεων στις μεγάλες κεντρικές τράπεζες να επανεκκινήσουν προγράμματα αγοράς περιουσιακών στοιχείων και να διατηρήσουν υπό έλεγχο τις αποδόσεις των ομολόγων, με την επιλογή να διαγράψουν ακόμη και κρατικά ομόλογα αφού αυτά βρεθούν στους ισολογισμούς τους.
Οι 5 κίνδυνοι για την νέα χρονιά
Από την άλλη πλευρά η ING προχώρησε στην καταγραφή 5 κινδύνων για το 2027:
1.Ισχυρή διόρθωση των αμερικανικών μετοχών λόγω κατάρρευσης της τεχνητής νοημοσύνης, η οποία ευθύνεται για το ένα τρίτο της ανάπτυξης σήμερα στη χώρα. Παράλληλα, μία πτώση των μετοχών κατά 30% θα εξανέμιζε 24,5 τρισ. δολάρια από τον πλούτο των νοικοκυριών. Τα καλά νέα είναι ότι δεν βρισκόμαστε στο 2008: οι ισολογισμοί νοικοκυριών και επιχειρήσεων είναι υγιέστεροι, ενώ η Fed πιθανότατα θα προχωρούσε επίσης σε απότομες μειώσεις επιτοκίων.
Επίπτωση: Πιθανή ύφεση στις ΗΠΑ, με μικρότερη επίδραση στην Ευρώπη. Συντόμευση του κύκλου αυξήσεων επιτοκίων της Fed και ταχύτερες μειώσεις.
2.Εκτεταμένες δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό.
Μία από τις βασικές εκτιμήσεις για την Ευρώπη είναι ότι οι δευτερογενείς επιδράσεις του ενεργειακού σοκ παραμένουν περιορισμένες, επιτρέποντας στις μεγάλες κεντρικές τράπεζες να μειώσουν τα επιτόκια προς το τέλος του 2027. Αυτό όμως θα μπορούσε να αποδειχθεί λανθασμένο.
Επίπτωση: Ο δομικός πληθωρισμός παραμένει πολύ πάνω από τον στόχο το 2027. Σημαντικότερες αυξήσεις επιτοκίων λαμβάνουν χώρα, ενώ ο κύκλος μειώσεις επιτοκίων καθυστερεί.
3.Ακραία καιρικά φαινόμενα και αστοχίες κρίσιμων υποδομών πλήττουν την παγκόσμια οικονομία. Υπάρχουν δύο προφανή σοκ που θα μπορούσαν να εκδηλωθούν το 2027.
Πρώτον, ο καιρός. Το Ελ Νίνιο, εάν είναι ιδιαίτερα έντονο, θα μπορούσε να αυξήσει δραματικά τις τιμές των αγροτικών προϊόντων, ενώ η χαμηλή στάθμη των υδάτων στη Διώρυγα του Παναμά θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει απρόβλεπτο παράγοντα για τη ναυτιλία και τις αλυσίδες εφοδιασμού.
Δεύτερον, μια μεγάλη αστοχία κρίσιμων υποδομών. Μια κυβερνοεπίθεση ή αλυσιδωτή τεχνική βλάβη θέτει εκτός λειτουργίας την ηλεκτροδότηση, τις πληρωμές, τις επικοινωνίες ή τις υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους σε πολλές ευρωπαϊκές οικονομίες για αρκετές ημέρες.
Επίπτωση: Χαμηλότερη ανάπτυξη και πιθανώς υψηλότερος πληθωρισμός, ιδίως εάν τα σοκ αυτά επηρεάζουν τις τιμές των εμπορευμάτων. Οι κεντρικές τράπεζες είναι πιθανότερο να υιοθετήσουν αυστηρότερη στάση.
4.Η γεωπολιτική αποκλιμάκωση αποφέρει ενεργειακό μέρισμα ειρήνης
Με τους Ρεπουμπλικανούς αποδυναμωμένους μετά τις ενδιάμεσες εκλογές και τον πρόεδρο Τραμπ να εστιάζει όλο και περισσότερο στην υστεροφημία του, μια διευθέτηση με πρωτοβουλία των ΗΠΑ τερματίζει τον πόλεμο στην Ουκρανία νωρίτερα από το αναμενόμενο και διευκολύνει μια ευρύτερη συνεννόηση με τη Ρωσία.
Επίπτωση: Σημαντική και διαρκής πτώση των τιμών του πετρελαίου —και, κρίσιμα, του ντίζελ— και του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου, μέσω χαμηλότερου ασφαλίστρου κινδύνου και, αργότερα, βελτιωμένων ροών. Ο πληθωρισμός παραμένει υψηλός το α΄ τρίμηνο, αλλά υποχωρεί κάτω από το 2% έως το καλοκαίρι στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη. Οι μειώσεις επιτοκίων των κεντρικών τραπεζών επιταχύνονται.
5.Η αναταραχή στην αγορά ομολόγων επιδεινώνεται ακόμη περισσότερο
Οι αποδόσεις των αμερικανικών δεκαετών ομολόγων θα μπορούσαν να φθάσουν το 6%, εάν η ανάπτυξη στις ΗΠΑ επιταχυνθεί στο 3%–4%, το δημοσιονομικό έλλειμμα επιδεινωθεί περαιτέρω ή ο πληθωρισμός δεν υποχωρήσει. Το ποιος από αυτούς τους παράγοντες κυριαρχεί έχει σαφώς σημασία: ένα θετικό σοκ ζήτησης έχει προφανώς πολύ διαφορετικές συνέπειες από το πληθωριστικό σοκ.
Σε κάθε περίπτωση, ακόμη υψηλότερες αποδόσεις, ιδίως σε μια ασταθή αγορά ομολόγων, θα αποτελούσαν άλλη μία σημαντική δοκιμασία για το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Επίπτωση: Ασθενέστερη ανάπτυξη στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη. Οι κεντρικές τράπεζες δυσκολεύονται να υιοθετήσουν πιο ήπια στάση, ιδίως εάν η άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων οφείλεται σε υψηλότερο πληθωρισμό.
