Οι παγκόσμιες ανισορροπίες έχουν επιστρέψει στο προσκήνιο, εγείροντας σημαντικά ερωτήματα σχετικά με την κατάσταση και την κατεύθυνση της παγκόσμιας οικονομικής τάξης. Ενώ ορισμένοι υποστηρίζουν πως το παγκόσμιο σύστημα που στηρίζεται σε κανόνες είναι πλέον σε αποδρομή, οι συζητήσεις πως ο κόσμος βρίσκεται σήμερα σε μία πιο σταδιακή και άνιση μετάβαση αυξάνουν. Ο Yves Bonzon, CIO του Ομίλου Julius Baer, αφού προηγουμένως υπενθυμίζει την πρόσφατη ρήση του πρωθυπουργού του Καναδά, Mark Carney, ότι: «Η διεθνής τάξη που βασίζεται σε κανόνες βρίσκεται σε κατάσταση ρήξης, όχι μετάβασης» επισημαίνει τρεις βασικούς λόγους για τους οποίους οι παγκόσμιες ανισορροπίες βρίσκονται για άλλη μια φορά στο επίκεντρο – και τι σημαίνει αυτό για τους επενδυτές σε ένα ολοένα και πιο περίπλοκο περιβάλλον που διαμορφώνεται περισσότερο από γεωπολιτικά και εξωγενή σοκ, υποστηρίζοντας πως η εξέλιξη προς μια πολυπολική παγκόσμια τάξη πραγμάτων είναι πιθανό να είναι σταδιακή και όχι απότομη.
Η πρώτος, έχει να κάνει με το γεγονός ότι οι παγκόσμιες ανισορροπίες διευρύνονται ξανά, λόγω του αυξανόμενου ελλείμματος των ΗΠΑ και του αυξανόμενου πλεονάσματος της Κίνας, επαναφέροντας το θέμα στο προσκήνιο των οικονομικών και πολιτικών συζητήσεων. Αφού μειώθηκαν κατά τη δεκαετία που ακολούθησε την Παγκόσμια Χρηματοπιστωτική Κρίση, λόγω και της παρατεταμένης δημοσιονομικής λιτότητας, οι ανισορροπίες αυτές αυξήθηκαν εκ νέου. Αν και παραμένουν χαμηλότερα από τα επίπεδα που βρίσκονταν κατά την κορύφωσή τους την περίοδο της παγκόσμιας χρηματοοικονομικής κρίσης από τις αρχές της τρέχουσας δεκαετίας, το έλλειμμα των ΗΠΑ (υπερβολική κατανάλωση) έχει αυξηθεί σταδιακά, ενώ το κινεζικό πλεόνασμα (υπερβολική αποταμίευση) έχει επίσης αυξηθεί, ιδιαίτερα μάλιστα τα τελευταία δύο χρόνια. Το διευρυνόμενο έλλειμμα των ΗΠΑ και το αυξανόμενο κινεζικό πλεόνασμα όμως αναζωπυρώνουν τη συζήτηση σχετικά με μία νέα μεταβαλλόμενη παγκόσμια τάξη πραγμάτων.
Ο δεύτερος, έχει να κάνει με το γεγονός ότι παράγοντες που καθορίζουν τις παγκόσμιες ανισορροπίες έχουν μετατοπιστεί καθώς καθοδηγούνται πλέον από τη δυναμική του δημόσιου τομέα στις ΗΠΑ και της υπερβολικής αποταμίευσης στην Κίνα, αντί για τον δανεισμό του ιδιωτικού τομέα όπως παρατηρήθηκε πριν από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση.
Η βασική διαφορά στον τρέχοντα κύκλο έγκειται στο γεγονός ότι στις ΗΠΑ, δεν είναι πλέον ο ιδιωτικός τομέας αλλά μάλλον η δημοσιονομική πολιτική που στηρίζει το διευρυνόμενο έλλειμμα. Με την Παγκόσμια Οικονομική Κρίση, τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις των ΗΠΑ ήταν καθαροί δανειολήπτες. Σήμερα, αντίθετα, ο ιδιωτικός τομέας των ΗΠΑ είναι ένας καθαρός αποταμιευτής με ισολογισμούς σε εύρωστη υγεία. Αυτό έχει σημαντικές επιπτώσεις. Με τις ανισορροπίες να συγκεντρώνονται πλέον στους ισολογισμούς του δημόσιου τομέα και όχι του ιδιωτικού, οι συστημικές ευπάθειες φαίνονται σημαντικά χαμηλότερες. Επιπλέον, τα τελευταία 15 χρόνια, η αυστηρότερη ρύθμιση έχει μετατοπίσει ένα μεγαλύτερο μερίδιο δανεισμού μακριά από τις παραδοσιακές τράπεζες και προς μη τραπεζικά ιδρύματα (το λεγόμενο σύστημα «σκιώδους τραπεζικής»), διαφοροποιώντας έτσι τις πηγές χρηματοδότησης και μειώνοντας τον κίνδυνο μιας κλασικής τραπεζικής κρίσης.
Στην Κίνα, το υψηλό πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών οφείλεται όχι μόνο στις εξαγωγές αλλά και στις υπερβολικές αποταμιεύσεις που προκύπτουν σε μεγάλο βαθμό από την κατάρρευση του τομέα των ακινήτων που ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πάντως γνωρίζουν πολύ καλά τη διάγνωση και επιδιώκουν να τονώσουν την κατανάλωση του ιδιωτικού τομέα σε διαρθρωτικό επίπεδο, ιδίως με τη δημιουργία μιας διαχειριζόμενης ανοδικής αγοράς μετοχών και την ενθάρρυνση της μεγαλύτερης συμμετοχής των νοικοκυριών για να βοηθήσουν στην αποκατάσταση των ιδιωτικών ισολογισμών. Ταυτόχρονα, το γουάν ενισχύεται και είναι πιθανό να συνεχίσει να το κάνει, δεδομένου του τεράστιου πλεονάσματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών της χώρας και της συνεχιζόμενης δημοσιονομικής κυριαρχίας στις ΗΠΑ και σε άλλες χώρες της G7 (ΗΠΑ, Καναδάς, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ιαπωνία).
Ο τρίτος, έχει να κάνει με το μεταβαλλόμενο παγκόσμιο τοπίο κινδύνου. Ενώ οι ανισορροπίες έχουν διευρυνθεί επιφανειακά, υπάρχουν ελάχιστα στοιχεία σχετικά με ενδογενείς ευπάθειες που θα μπορούσαν να προκαλέσουν συστημικό στρες, υποστηρίζοντας την άποψη ότι η εξέλιξη προς μια πολυπολική παγκόσμια τάξη πραγμάτων είναι πιθανό να είναι σταδιακή και όχι απότομη. Οι σημερινοί κίνδυνοι βρίσκονται εκτός του χρηματοπιστωτικού συστήματος, λόγω εξωγενών (γεω)πολιτικών και φυσικών γεγονότων (π.χ. πόλεμοι, πανδημίες) που είναι απρόβλεπτοι. Επιπλέον, αυτοί οι κίνδυνοι είναι θεμελιωδώς δυαδικοί, δηλαδή είτε υλοποιούνται είτε δεν υλοποιούνται. Οι ανησυχίες για τη διακοπή της ροής πετρελαίου καθώς το Στενό του Ορμούζ παραμένει κλειστό τράβηξαν την προσοχή των επενδυτών. Εν τω μεταξύ, σημαντικά δεδομένα σχετικά με τη διάχυση της Τεχνητής Νοημοσύνης πέρασαν απαρατήρητα. Η Anthropic, για παράδειγμα, αναπτύσσεται με τον ταχύτερο ρυθμό στην ιστορία του καπιταλισμού. Ταυτόχρονα, οι τιμές των DRAM και CPU έχουν εκτιναχθεί απόρροια του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Με άλλα λόγια, η γεωπολιτική καταιγίδα κατάφερε να κρύψει τους βασικούς δείκτες απόδοσης (KPI) της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Τι σημαίνει αυτό για τους επενδυτές;
Οι επενδυτές πρέπει να συμμετέχουν ουσιαστικά στην ανοδική πορεία της αγοράς, καθώς παραμένει (η αγορά) ως η καλύτερη προστασία από τις σπάνιες αλλά αναπόφευκτες υφέσεις. Επιπλέον, είναι ζωτικής σημασίας να παραμείνουν ανοιχτόμυαλοι και ευέλικτοι: οι εναλλακτικές στρατηγικές που αξιοποιούν την αστάθεια της αγοράς που προκαλείται από εξωτερικούς κραδασμούς παρέχουν μια πρόσθετη πηγή διαφοροποίησης σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο επενδυτικό περιβάλλον.
Στις μετοχές, η συγκέντρωση αποδόσεων, που καθοδηγείται από τον κύκλο της Τεχνητής Νοημοσύνης, αφήνει πολύ λίγα περιθώρια για σφάλματα – ακόμη και οι υπο-σταθμισμένες θέσεις σε μία μετοχή μπορούν να βλάψουν σημαντικά τις αποδόσεις. Στις ΗΠΑ, η έκθεση θα πρέπει να επικεντρώνεται σε τμήματα της αγοράς που είναι πραγματικά μοναδικά, ενώ αλλού, η διεθνής διαφοροποίηση, θα μπορούσε να συνεχίσει να λειτουργεί.