«Βλέπει» αύξηση του πολιτικού ρίσκου ενόψει του εκλογικού κύκλου
Αύξηση του πολιτικού ρίσκου ενόψει του εκλογικού κύκλου «βλέπει» στην ουσία για την Ελλάδα η Moody’s Analytics, καθώς αν οι εκλογές αναδείξουν ταχύτερα μια κυβέρνηση, η οικονομία θα ξεπεράσει την αναστάτωση μέσα σε λίγα τρίμηνα, αλλά αν η χώρα βρεθεί αντιμέτωπη με πολλαπλούς γύρους εκλογικών αναμετρήσεων και άκαρπων και χρονοβόρων συνομιλιών για σχηματισμό κυβέρνησης συνασπισμού, τότε η οικονομία θα μπορούσε να μπει σε μεγάλες περιπέτειες.
Οι αναλυτές, Colin Ellis, Dawn Holland, Thomas Sgouralis και Michael Grammatikopoulos, σημειώνουν μάλιστα πως το πολιτικό κλίμα στην Ελλάδα μετά και τα Τέμπη και τον ΟΠΕΚΕΠΕ είναι ταραγμένο, με τις πρόσφατες δημοσκοπήσεις να δείχνουν ότι η πιθανότητα αυτοδύναμης κυβέρνησης να είναι μικρή, ενώ η πολιτική αβεβαιότητα επηρεάζει την οικονομία μέσα από διάφορα κανάλια, όπως οι επενδύσεις, οι αποταμιεύσεις, οι προσλήψεις, οι τιμές, οι αποφάσεις για δάνεια και οι ροές κεφαλαίων.
Η Moody’s Analytics, κατάρτησε τέσσερα σενάρια που αναμένεται να καθορίσουν και το οικονομικό τοπίο της χώρας την επομένη ημέρα.
Στο πρώτο σενάριο της «ομαλής προσγείωσης», οι εκλογές διεξάγονται γύρω στο δεύτερο τρίμηνο του 2027, με τον σχηματισμό κυβέρνησης να επιτυγχάνεται σε έναν ή δύο εκλογικούς γύρους. Οι πιέσεις για δαπάνες πριν από τις εκλογές και τα προσωρινά μέτρα φορολογικής ελάφρυνσης δεν θα μεταβάλουν την στάση της αγοράς για τη δημοσιονομική βιωσιμότητα και την πορεία της οικονομίας. Σε αυτό το σενάριο, τα spreads παραμένουν κοντά στα επίπεδα ισορροπίας τους, χωρίς να παρουσιάζουν επίμονη ανατιμολόγηση, και η πολιτική αβεβαιότητα επιστρέφει γρήγορα σε κανονικά επίπεδα. Σε αυτό το σενάριο, τα spreads παραμένουν κοντά στα επίπεδα ισορροπίας τους, χωρίς να παρουσιάζουν επίμονη ανατιμολόγηση, και η πολιτική αβεβαιότητα επιστρέφει γρήγορα σε κανονικά επίπεδα.
Στο δεύτερο σενάριο της «ήπιας αναταραχής», η κυβέρνηση επισπεύδει τις εκλογές για το τρίτο τρίμηνο του 2026, ώστε να διατηρήσει και το πολιτικό της πλεονέκτημα. Σε αυτό το σενάριο, ο σχηματισμός κυβέρνησης απαιτεί δύο εκλογικούς γύρους, χωρίς να υπάρξει παρατεταμένο πολιτικό αδιέξοδο. Η δημοσιονομική δυναμική ακολουθεί τα γνωστά προεκλογικά μοτίβα, η αντίδραση της αγοράς παραμένει σε μεγάλο βαθμό ομαλή και η οικονομία επιστρέφει ταχύτερα σε θετική τροχιά καθώς η πολιτική αβεβαιότητα ομαλοποιείται.
Στο τρίτο και «σοβαρό δυσμενές σενάριο», η εκλογική διαδικασία (στο β΄ τρίμηνο του 2027) παρατείνεται και η πολιτική αβεβαιότητα αυξάνεται, καθώς επαναλαμβανόμενες εκλογές δεν καταφέρνουν να οδηγήσουν σε οριστικό αποτέλεσμα. Καθώς τα δύο πρώτα κόμματα έχουν σχετικά μικρή διαφορά ο εκλογικός κύκλος παρατείνεται, είτε για τη βελτίωση της διαπραγματευτικής ισχύος εντός ενός συνασπισμού, είτε για την προσπάθεια ανάληψης της ηγεσίας ενός κυβερνητικού συνασπισμού, είτε για την επιδίωξη μιας απόλυτης πλειοψηφίας σε έναν επόμενο γύρο. Παρόμοια κίνητρα μπορεί επίσης να προκύψουν για το τρίτο κόμμα, περιπλέκοντας περαιτέρω τον σχηματισμό κυβέρνησης.
Ο κύκλος πολιτικής αστάθειας μπορεί να επιλυθεί μόνο μέσα από δύο μηχανισμούς: Είτε οι ψηφοφόροι θα δώσουν –μπροστά στο αδιέξοδο- σε ένα μόνο κόμμα την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, είτε τα πολιτικά κόμματα θα συμφωνήσουν να σχηματίσουν κυβέρνηση συνασπισμού για να αποτρέψουν περαιτέρω διάβρωση των οικονομικών συνθηκών και της εμπιστοσύνης των ψηφοφόρων. Τα spreads των κρατικών ομολόγων αυξάνονται, οι πιστωτικές συνθήκες να γίνονται πιο σφιχτές και η εμπιστοσύνη μειώνεται κατακόρυφα, οδηγώντας σε υποχώρηση των επενδύσεων και απότομη αύξηση των προληπτικών αποταμιεύσεων.
Στο τέταρτο σενάριο, της «πρωτοφανούς αβεβαιότητας» κατά τις πρόωρες εκλογές του γ΄ τριμήνου του 2026, έχουμε επανειλημμένες αποτυχίες σχηματισμού κυβέρνησης. Τα αποτελέσματα δημιουργούν κίνητρα για τα κόμματα να παρατείνουν την εκλογική διαδικασία, οδηγώντας σε πολλαπλούς γύρους εκλογών, χωρίς κοντινό ιστορικό προηγούμενο, με διαρκή διάβρωση της εμπιστοσύνης, της αξιοπιστίας της πολιτικής και της επενδυτικής προοπτικής.
Οι επιπτώσεις στην οικονομία
Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι θα συμβεί το 2027. Στο βασικό και το ήπιο σενάριο, ο το ΑΕΠ αυξάνεται με ρυθμό 2,4% έως 2,7%, τα spreads παραμένουν κάτω από τις 250 μονάδες βάσης και το χρέος συνεχίζει μειώνεται. Εάν οι πρόωρες εκλογές αναδείξουν γρήγορα μια κυβέρνηση, η οικονομία θα ξεπεράσει την αναστάτωση μέσα σε λίγα τρίμηνα. Στα αρνητικά σενάρια, το 2027 οι επενδύσεις θα καταρρεύσουν, η κατανάλωση θα παραμείνει στάσιμη, η ανεργία θα ανέβει ξανά και τα spreads θα εκτοξευτούν ακόμη σε επίπεδα άνω του 10%, οι κρατικές δαπάνες θα αυξηθούν, πριν να συρρικνωθούν απότομα, επιδεινώνοντας το σοκ εμπιστοσύνης. Κυρίως, όμως, το χρέος θα αυξηθεί πρόσκαιρα πάνω από το σημείο εκκίνησης του 2025, αντιστρέφοντας χρόνια προόδου. Στο σενάριο της άνευ προηγουμένου αβεβαιότητας, το πραγματικό ΑΕΠ αυξάνεται 0,6% το 2027.
